Pracownik młodociany – najważniejsze informacje
Pracownikiem młodocianym w rozumieniu Kodeksu pracy jest osoba, która ukończyła 15 lat, ale nie przekroczyła 18 roku życia.
Zatrudnienie młodocianych poniżej 15 lat jest możliwe tylko w wyjątkowych przypadkach określonych ustawą.
Warunki zatrudnienia
Młodociany może być zatrudniony, jeśli:
- ukończył co najmniej szkołę podstawową,
- posiada orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy.
Zatrudnienie odbywa się:
- w celu przygotowania zawodowego (nauka zawodu lub przyuczenie),
- lub do wykonywania lekkich prac.
Osoba młodociana bez kwalifikacji zawodowych może pracować tylko w celu nauki zawodu i ma obowiązek dokształcania się do 18 roku życia.
- Nauka zawodu i przyuczenie
- Nauka zawodu trwa do 36 miesięcy i kończy się egzaminem.
- Przyuczenie do wykonywania pracy trwa od 3 do 6 miesięcy.
Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego zawierana jest na piśmie i określa m.in. rodzaj przygotowania, czas trwania, miejsce oraz wynagrodzenie.
Czas pracy
- W dni nauki szkolnej młodociany może pracować maksymalnie 2 godziny dziennie.
- W czasie ferii – do 7 godzin dziennie i 35 godzin tygodniowo.
- Osoby poniżej 16 lat mogą pracować maksymalnie 6 godzin dziennie.
Urlop
Po 6 miesiącach pracy młodociany ma prawo do 12 dni urlopu, a po roku – do 26 dni.
W roku, w którym kończy 18 lat, przysługuje mu 20 dni urlopu.
Wynagrodzenie
Minimalne wynagrodzenie młodocianego odbywającego naukę zawodu wynosi:
- 8% przeciętnego wynagrodzenia – w 1. roku nauki,
- 9% – w 2. roku,
- 10% – w 3. roku.
Przy przyuczeniu – co najmniej 7% przeciętnego wynagrodzenia.
Obowiązki pracodawcy
Pracodawca musi:
- zapewnić młodocianemu bezpieczne warunki pracy,
- wyznaczyć opiekuna lub instruktora,
- prowadzić ewidencję młodocianych,
- poinformować przedstawiciela ustawowego o ryzyku zawodowym,
- uzyskać zatwierdzenie wykazu prac lekkich od inspektora pracy.
Dokumenty do pobrania
- Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego
Podstawa prawna
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu
(Dz. U. z 2019 r. poz. 391)
Uwaga dla pracodawców – zmiany w przepisach od 1 września 2019 r.
Od 1 września 2019 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników.
Najważniejsze zmiany:
- Egzamin młodocianego pracownika – rodzaj egzaminu zależny od statusu pracodawcy:
- Pracodawca będący rzemieślnikiem – młodociany zdaje egzamin czeladniczy przeprowadzany przez Izbę Rzemieślniczą lub Cech.
- Pracodawca nierzemieślnik – młodociany zdaje egzamin zawodowy organizowany przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną.
- W przypadku przyuczenia do wykonywania określonej pracy – egzamin odbywa się zgodnie z ustawą Prawo oświatowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 1148).
- Kwalifikacje instruktorów praktycznej nauki zawodu
Od 1 września 2019 r. instruktorzy muszą posiadać odpowiednie kwalifikacje zawodowe i pedagogiczne, m.in.:
- ukończony kurs pedagogiczny dla instruktorów praktycznej nauki zawodu (zgodny z ramowym programem określonym w rozporządzeniu MEN z 22 lutego 2019 r.),
- przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli,
- lub kwalifikacje nauczycieli praktycznej nauki zawodu określone w przepisach Karty Nauczyciela.
Ponadto instruktor powinien posiadać:
- odpowiedni tytuł zawodowy lub mistrzowski,
- wymagany staż pracy w zawodzie,
- odpowiednie wykształcenie (technikum, szkoła branżowa, szkoła policealna lub wyższa).
Akty prawne
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 1148)
- Ustawa z dnia 22 marca 1989 r. – o rzemiośle (Dz. U. z 2018 r. poz. 1267)
- Rozporządzenie MEN z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. z 2019 r. poz. 391)
- Obwieszczenie MEN z dnia 22 marca 2019 r. w sprawie prognozy zapotrzebowania na pracowników w zawodach szkolnictwa branżowego (MP z 2019 r. poz. 276)